Irminiaz schreef:Gisteren, toen we (Ratatosk, Adelbert, Darksteel en mezelf) in het sublieme Kerelshof te Kastel even bekwamen van een fikse wandeltocht door Noord- en Zuytpeene, ontstond een tamelijk heftige ( ) discussie, over het geslacht van de Zonnegod(in) en de Maangod(in). Ik besloot dit even hier te plaatsen, het leek me wel een interessante discussie te zijn.

Mijn argument is dat de zon vrouwelijk is. Argumenten haal ik zowel uit de taal, als uit de mythologie (zij het dan uit de meer noordelijker geleden Indogermaanse gebieden).

In de Germaanse talen is de zon en vrouwelijk woord (en behoort daarmee tot de klasse van woorden, die een "natuurlijk geslacht" toebedeeld kregen, in de plaats van een "grammaticaal geslacht"), ook in het Nederlands (de zon en haar stralen). Ook andere Indogermaanse talen, zoals het Baltisch en het Slavisch, hebben dezelfde geslachtsverdeling. Er moet inderdaad gezegd worden, dat men in het "Zuiden" en bij de Kelten (?) andere geslachtsverdelingen heeft. Wellicht een "klein" cultureel verschil?

In de o zo populaire Edda's is Sól vrouwelijk en Mani mannelijk. Maar hetzelfde geldt voor Saule en Meness bij de Balten en ik las ergens (maar dat is minder betrouwbaar) dat de lichtgod Jarilo bij de Slaven ook een verband met de maan had. Wie weet was het ook zo bij de Oudindische, Vedische goden?

Uiteraard moet alles niet zo eenzijdig bekeken worden, het kan best zijn geweest, dat beide natuurkrachten, wiens invloed op onze planeet allerminst gering is, zowel een mannelijk als een vrouwelijk aspect hadden, waarvan één overwoog.

Andere meningen en argumenten? Smijt het in de groep!

Ratatosk schreef:Zoals ik al zei, ingvionenknuffelaar Irminiaz, denk ik dat je teveel aandacht besteedt aan het taal-aspect van de hele zaak en moet het genus - het droge, grammaticale gegeven - losgekoppeld worden van de eigenlijke betekenis van het woord.

**** WIJZIGING:

Quote:

en behoort daarmee tot de klasse van woorden, die een "natuurlijk geslacht" toebedeeld kregen, in de plaats van een "grammaticaal geslacht",

...dit had ik even over het hoofd gezien en mijn taalkundige kennis is niet ver reikend genoeg om er een sluitend oordeel over te vellen. Desalniettemin ben ik er vrij zeker van dat de 'natuurlijke' oorsprong van dit woordgeslacht niet van dezelfde orde is als datgene van pakweg 'stier' of 'kater'. ****

Volgens mij is de zon in de meest archetypische benadering mannelijk, en de maan vrouwelijk.

Voorbeelden uit de mythologie zijn legio: Osiris, Lugh en al hun collega's zijn mannelijke goden; Selene, Artemis enz. zijn - uiteraard - godinnen. De voorbeelden die jij aanhaalt, zijn inderdaad tegenvoorbeelden. Maar ik vermoed dat er meer voorbeelden aan te halen zijn van mannelijke zonnegoden en vrouwelijke maangodinnen, dan omgekeerd het geval is.

Bovendien zit dié indeling ook in het collectief geheugen. Hou maar even een steekproef: de óvergrote meerderheid van de ondervraagden zal de zon linken met mannelijke aspecten, en de maan met vrouwelijke aspecten.

Quote:

Uiteraard moet alles niet zo eenzijdig bekeken worden, het kan best zijn geweest, dat beide natuurkrachten, wiens invloed op onze planeet allerminst gering is, zowel een mannelijk als een vrouwelijk aspect hadden, waarvan één overwoog.

Ratatosk schreef:

...tja...

Quote:

[3] Tot de woorden die zowel vrouwelijk als mannelijk zijn, behoren de volgende categorieën. [3a] de meeste voorwerpsnamen die oorspronkelijk uitsluitend vrouwelijk waren: bank, kast, naald, pijp. [3b] algemene aardrijkskundige namen en namen van hemellichamen: stad, rivier, maan, ster. [3c] zelfstandig gebruikte bijvoeglijke naamwoorden en voltooide deelwoorden: zieke, blinde, betrokkene, gewonde. [3d] persoonsnamen die voor mannen en vrouwen kunnen worden gebruikt: baby, deugniet, arts, babbelkous.

http://www.inventio.nl/genus/uitleg.html



http://www.inventio.nl/cgi-bin/genus.pl?woord=zon

http://www.inventio.nl/cgi-bin/genus.pl?woord=maan

Of met andere woorden: in de schaduw van het algemeen gebruikte genus, ligt óók het tegenovergestelde genus. Dat dit geen zwart / wit-discussie is, mag wel duidelijk zijn. Dat jouw argument van "de zon heeft een mannelijk woordgeslacht" daarmee niet honderd procent waterdicht schijnt te zijn, overigens ook.

Ratatosk schreef:Het moet nu lukken, maar toen ik daarnet wat orde aan het scheppen was in mijn boekenrek, kwam TeKoS 106 / 107 onder mijn ogen. Getiteld: 'De taal van de zon'. Herinner me eraan dat ik je dat de volgende keer meegeef. En als je dan na 93 bladzijden lectuur nog niet overtuigd bent dat de zon wel degelijk tot de mannelijke principes behoort, zullen we wel verder praten.

Irminiaz schreef:De Nederlandse geslachtsaanduiding van de maan heb ik niet genoemd, omdat ze zo ambivalent was (en dus een zwakheid in mijn discours zou blootleggen ). Uiteraard bezie ik alles vanuit de taal, en ik moet toegeven dat aanduidingen als "mannelijk, vrouwelijk en onzijdig" ten dele onzinnig zijn. Dat bepaalde morfemen een geslachtsvoorkeur van een woord uitdrukken, staat vast, maar onze voorouders dachten uiteraard niet na in die termen.

Je vaststelling, dat het in het collectief geheugen zit geworteld, is in ieder geval een ware vaststelling, zoals zaterdag ook bleek. Toch vind ik de vraag interessant, waarom het gegeven omgedraaid is in de noordelijkere sfeer?

In mijn levensbeschouwing blijft de geslachtsverdeling echter, zoals ik het bij het begin van deze draad formuleerde (hoewel ik uiteraard reeds zei, dat men het niet eenzijdig moet bekijken ). Desondanks ben ik erg benieuwd naar dat artikel! Waarvoor dank!